Δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες ή δίαιτα Atkins;

Οι επιλογές για κάποιον που θέλει να ξεκινήσει μια δίαιτα, πολλές. Μια από αυτές η -γνωστή- δίαιτα Atkins ή καλύτερα η χαμηλή σε υδατάνθρακες δίαιτα.

Για την ακρίβεια η χαμηλή σε υδατάνθρακες δίαιτα, ή καλύτερα η κετονική ή κετογονική δίαιτα, είναι αρκετά παλιά και δεν είναι του Atkins, όπως πολλοί θα πιστεύουν, αλλά του William Banting (πίσω στο 1863). Ο Atkins την έδωσε την δημοσιότητα που της έδωσε και την έκανε εμπορική, αλλά σίγουρα δεν είναι ο «πατέρας» της δίαιτας αυτής.

Ας δούμε όμως τι συμβαίνει σε μια δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες, προτού συνεχίσουμε (ένας αντίστοιχος τρόπος διατροφής έχει προστεθεί εδώ). Μέσα σε 2-3 ημέρες, το σώμα αδειάζει τις αποθήκες των γλυκογόνων πολύ γρήγορα.

Παράλληλα παρατηρείται μια σημαντική μείωση του βάρους (όπως είδαμε και εδώ), το οποίο προέρχεται κυρίως από τα υγρά που αποθηκεύουν οι υδατάνθρακες και ελάχιστο από λίπος. Έπειτα από περίπου 3 ημέρες, το σώμα ξεκινά να παράγει τους κετόνες για να καλυφτεί η ανάγκη για ενέργεια, ενώ παράλληλα το σώμα σταματά την παραγωγή των ενζύμων που μετατρέπουν τους υδατάνθρακες σε λίπος, τα οποία ένζυμα όμως θα επιστρέψουν όταν η ημερήσια λήψη υδατανθράκων αυξηθεί.

Έπειτα από μια εβδομάδα, το σώμα πλέον χρησιμοποιεί τους κετόνες σαν κύρια πηγή καυσίμου και ο εγκέφαλος αρχίζει να αλλάζει σε αυτήν την πηγή ενέργειας (ο οποίος εγκέφαλος λογικά δεν θα πρέπει να είχε ξανά βρεθεί σε τέτοια κατάσταση και σίγουρα είναι μαθημένος στην ζάχαρη) και εδώ είναι όπου αρχίζει μια ελαφριά ζαλάδα ή ναυτία να κάνει την εμφάνιση της και συνήθως κρατάει περίπου μια ημέρα. Από εκεί και πέρα πλέον το σώμα έχει συνηθίσει σε μηδαμινούς υδατάνθρακες.

Από την δίαιτα Atkins παρατηρούμε ότι ξεκινά σαν μια πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες διατροφή (~30γρ ημερησίως) για τις δύο πρώτες εβδομάδες και συνεχίζει με την προσθήκη φρούτων, ξηρών καρπών και χυμών και αργότερα και άλλων υδατανθράκων (ακόμη και αλκοόλ), φτάνοντας έτσι τα 100γρ υδατάνθρακες. Το πρόβλημα με αυτήν την δίαιτα είναι στο γεγονός ότι πλέον με την αύξηση της λήψης των υδατανθράκων, θα αυξηθεί παράλληλα και το βάρος μας, μιας και η διαδικασία που περιγράφουμε παραπάνω θα σταματήσει να ισχύει και έτσι δεν θα χάνουμε πλέον κιλά. Έτσι με την πάροδο των έξι μηνών, το σώμα έχει ήδη σταματήσει να χάνει κιλά και θα αρχίσει να τα παίρνει πάλι πίσω. Στην τελική, η χαμηλή σε υδατάνθρακες δίαιτα δεν έχει τόσο μεγάλη διαφορά από την δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά, τουλάχιστον στο χάσιμο κιλών.

Γιατί όμως δεν χάνονται πάλι πολλά κιλά ακόμη και με τον περιορισμό των υδατανθράκων; Έρευνα έδειξε ότι μέσα σε δύο χρόνια υπήρξε μια απώλεια μόλις 7% σε λίπος4,1 κιλά αν προτιμάτε). Όπως γνωρίζουμε, το σώμα παράγει την ορμόνη ινσουλίνη, όταν καταναλώσουμε ένα γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακες, η οποία ινσουλίνη βοηθά έτσι το σώμα να χρησιμοποιήσει τους υδατάνθρακες σαν πηγή ενέργειας. Από την στιγμή που οι χαμηλές σε υδατάνθρακες δίαιτες περιορίζουν τους υδατάνθρακες, αυτόματα μειώνουν και τα επίπεδα της ινσουλίνης.

Οι φαν αυτής της διατροφής έχουν κάθε λόγο να χαίρονται, αφού η μείωση της παραγωγής ινσουλίνης είναι αυτό που επιθυμούν, μιας και η ινσουλίνη σταματά την καύση λίπους. Ωστόσο ένα «ξέσπασμα» της ινσουλίνης, ειδικά σε γεύματα πλούσια σε υδατάνθρακες, σταματά για λίγο την καύση λίπους, αλλά οι μετέπειτα διεργασία έχει ενδιαφέρον. Όταν η ινσουλίνη χτυπήσει «κόκκινο» (κάτι που γίνεται όταν καταναλωθούν υδατάνθρακες υψηλού γλυκαιμικού δείκτη και γρήγορης αφομοίωσης), μειώνει μεν την καύση λίπους, αλλά προκαλεί μια αντίδραση στις ορμόνες που είναι υπεύθυνες να κάψουν λίπος και έτσι όταν η ινσουλίνη μειωθεί (σε περίπου 2 ώρες), τότε αυτόματα οι ορμόνες αυτές ξεκινούν την διαδικασία καύσης λίπους. Τι ακριβώς συμβαίνει θα το αναλύσουμε σε επόμενο άρθρο.

Αυτό είναι και το πρόβλημα στις δίαιτες που περιορίζουν τους υδατάνθρακες για μεγάλο χρονικό διάστημα (πχ δίαιτα Atkins). Όπως περιγράψαμε και εδώ, το σώμα μπαίνει σε φάση πείνας και η λεπτίνη αναγκάζει τα λιποκύτταρα να κρατήσουν όσο το δυνατόν λίπος μπορούν. Άρα με το που θα βάλεις στην διατροφή σου παραπάνω από τους κανονικούς υδατάνθρακες, τότε απλά χαιρέτα το κάψιμο λίπους.

Αυτό -ίσως να- εξηγεί γιατί οι δίαιτες αυτές δεν μπορούν να είναι επιτυχημένες μακροχρόνια (δείτε και τις παραπάνω έρευνες). Και αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί να προσπεραστεί έτσι απλά, διατηρώντας για πολύ καιρό την λήψη υδατανθράκων σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Είσαι σίγουρος ότι θέλεις να ξεκινήσεις;