Η πολύ η σιγουριά για κάτι δεν κάνει καλό

Ο άνθρωπος έχει μια τάση να θαυμάζει κάθε έναν που θεωρεί καλύτερο του ή γενικά να θαυμάζει κάποιον που τον θεωρεί «κορυφή» στο είδος του και σίγουρα, το να είναι κάποιος κορυφή σε κάτι, έχει να κάνει και με την αυτοπεποίθηση που δείχνει επάνω σε αυτό που κάνει. Αλλά όταν έρχεται η ώρα να αναζητήσει κανείς μερικές πληροφορίες επάνω σε κάτι που τον ενδιαφέρει, η αυτοπεποίθηση από μόνη της δεν τον κάνει ειδικό για να δώσει -σοβαρές- πληροφορίες.

Για παράδειγμα, ακόμη και ο «Μαστρό-Μήτσος» είναι ικανός να σε κάνει να τον εμπιστευτείς, μόνο και μόνο επειδή δείχνει να γνωρίζει τι κάνει, άσχετα αν στην πορεία δείξει ότι δεν ήταν αυτός που περίμενες, τουλάχιστον από την εικόνα που έδειχνε πριν.

Ας δούμε όμως ένα άνθρωπο-φαινόμενο επάνω σε αυτό, τον McArthur Wheeler. Ο Wheeler έγινε γνωστός επειδή το 1995 μπήκε με ηρεμία σε δύο τράπεζες του Pittsburgh και τις έκλεψε, μέρα μεσημέρι και χωρίς να φοράει καμία μάσκα ή άλλο προστατευτικό των στοιχείων του. Όταν η αστυνομία τον αναγνώρισε, κάτι που ήταν τρομερά εύκολο και εμφανίστηκε στην πόρτα του, εκείνος απορημένος είπε «μα αφού φορούσα τον χυμό«.

Το σκεπτικό του Wheeler ήταν το εξής. Αφού στο σχολείο έγραφαν με χυμό λεμονιού αόρατα γράμματα σε χαρτί, άρα αν έβαζε χυμό λεμονιού στο πρόσωπο του θα γίνονταν και αυτός αόρατος. Μάλιστα τον «έκοψε» να δοκιμάσει το πείραμα του σε μια φωτογραφική του μηχανή, η οποία (ίσως από πρόβλημα) τον έδειξε μαύρο. Σίγουρος λοιπόν για την νέα του ικανότητα (θα έπρεπε να τρέμουν οι υπέρ-ήρωες της Marvel), πήγε να ληστέψει τις τράπεζες.

Ο καθηγητής Dunning, διαβάζοντας την ιστορία του Wheeler, δεν μπορούσε να πιστέψει πως ήταν δυνατόν να είναι κάποιος τόσο ηλίθιος ή τουλάχιστον τι τον έκανε να πιστέψει σε κάτι τόσο ηλίθιο. Έτσι έκανε ένα πείραμα επάνω σε αυτό με την βοήθεια ενός μαθητή του ονόματι Kruger, το οποίο είναι γνωστό ως «Dunning–Kruger effect«.

Τα αποτελέσματα του πειράματος τους έδειξαν ότι παρότι κάποιος δεν έχει και τις φοβερές γνώσεις επάνω σε κάτι, πάσχει από μια φανταστική ανωτερότητα, πιστεύοντας -λανθασμένα- ότι οι ικανότητες του επάνω σε έναν τομέα είναι πολύ μεγαλύτερες από τι είναι στην πραγματικότητα.

Και είναι κάτι που το έχεις συναντήσει, είτε σε γνωστούς σου που «γνωρίζουν» από όλες τις ασθένειες και έχουν το γιατρικό, από «μαστόρια» που ξέρουν απ’όλα (aka «μαστροχαλαστές»), από ορισμένους που πηγαίνουν μια εβδομάδα σε κάποιο μαχητική τέχνη και γίνονται «θηρία», αλλά και από άτομα επάνω σε άθληση και πόσο μάλλον στον θέμα μας, στην ψυχολογία και σε καμάκι ή φλερτ.

Οι άνθρωποι λοιπόν που γνωρίζουν ελάχιστα επάνω σε κάτι, έχουν διπλό πρόβλημα. Από την μία, δεν έχουν καταλάβει τις ικανότητες τους επάνω στο κομμάτι που το παίζουν ειδικοί και από την άλλη, δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις για να καταλάβουν αν αυτό το κάτι που λένε ισχύει και σε τι βαθμό, μεταφέροντας έτσι λανθασμένες θεωρίες ή απόψεις.

Γι’αυτό και πολλές φορές θα διαβάσετε ή θα έχετε καταλάβει ότι δεν δέχομαι εύκολα τους «PUA instructors» σαν ειδικούς στο κομμάτι τους, αν δεν τους γνωρίσω ή δεν γνωρίζω έστω το στόρι τους και αυτό γιατί, όπως λέει και ο καθηγητής Dunning επάνω στο θέμα «instructor», πολύ πιθανόν να είναι «Unskilled and unaware of it» και είναι κάτι που δεν αφορά μόνο το PUA κομμάτι, αλλά τα πάντα και θέματα που είναι και επικίνδυνα για την υγεία, όπως για παράδειγμα η διατροφή και η ιατρική.

Βέβαια με αυτό δεν λέω να απορρίπτεται τα πάντα και ούτε φυσικά να διαβάζεις εμένα και να συμφωνείς. Αν κάποιος είναι έμπειρος επάνω σε κάτι, μπορεί να αναγνωρίσει τους fake τόσο εύκολα, όσο και μια -έμπειρη- γυναίκα μπορεί να αναγνωρίσει τους ντροπαλούς άντρες. Θα πρέπει να φιλτράρεις κάτι προτού το δεχτείς σαν σωστό γιατί είναι άλλο να ξέρεις πως δουλεύει πχ το πέσιμο ή πως να προσεγγίσεις/μιλήσεις και άλλο να το έχεις δοκιμάσει άπειρες φορές και να έχεις δοκιμάσει κάθε τι. Μάθε να αναλύεις τα πάντα και να τα φιλτράρεις γιατί αν δεν το κάνεις, ειδικά αν είσαι στην αρχή, θα τα μάθεις λάθος και μετά δύσκολα να μπορέσεις να τα αποβάλεις και να μάθεις κάτι καινούριο.

Αλλά πως καταλαβαίνεις αν κάποιος γνωρίζει αυτό που λέει; Το internet είναι μεγάλη πηγή πληροφόρησης αλλά και κέρδους, οπότε το να βρεις κάτι σοβαρό είναι αυτό που λέμε «ψήλος στα άχυρα«, ειδικά όταν δεκάδες άρθρα και βιβλία πατάνε επάνω σε αναμασημένες ιδέες, αγνώστου προελεύσεως. Αλλά σίγουρα μπορείς να αναγνωρίσεις κάποιον εύκολα, για παράδειγμα:

Σου εξηγεί με περισσότερες λεπτομέρειες αλλά και με αναλύσεις αυτό που λέει; Όταν κάποιος μιλάει για κάτι και τον ρωτήσεις περισσότερα, σου το εξηγεί αναλυτικότερα (σημάδι ότι το γνωρίζει το θέμα) ή απλά σου λέει ότι το «είπε και ο τάδε» και το προσπερνάει;

Τα παίρνει στο κρανίο όταν τον ρωτάς επιπλέον πράγματα; Καμιά φορά μπορεί να μην καταλάβεις κάτι καλά και να θέλεις περισσότερες εξηγήσεις. Αν ο άλλος τα παίρνει ή απαντάει με το ζόρι, τότε ίσως να μην γνωρίζει πολλά πράγματα. Παρότι και εμένα προσωπικά μου την δίνουν οι ειρωνικοί σχολιασμοί και τους απαντώ στο ίδιο επίπεδο, όταν κάποιος γράφει κάτι θα πρέπει να απαντήσει και να εξηγήσει αυτό που έχει γράψει.

Προσπαθεί να μειώσει αυτόν που ρωτάει περισσότερα; Όταν κάνεις μια ερώτηση με μια δυσπιστία, τότε ο άλλος μπορεί να τα πάρει στο κρανίο επειδή αμφιβάλλεις γι’αυτόν και να προσπαθήσει να σε μειώσει.

Το παίζει «guru»; Παρότι το να γράφεις για κάτι, δεν σημαίνει ότι το παίζεις guru, υπάρχουν πολλοί που προσπαθούν να περάσουν την άποψη τους σαν μια νέα θρησκεία, όπου δεν πρέπει να δέχεται κριτική και ερωτήσεις, μόνο πίστη.

Έχουν οικονομικό όφελος; Όταν κάποιος έχει οικονομικό όφελος από κάτι που προωθεί, τότε θα πρέπει να είσαι διπλά προσεκτικός, γιατί πολύ απλά θα σου πει αυτά που θέλεις να ακούσεις και όπως θέλεις να τα ακούσεις.

Χρησιμοποιεί διάφορες ορολογίες για αυτά που λέει; Όταν ακούς κάποιον να μιλάει με περίεργους όρους, είναι σημάδι ότι το κάνει απλά για εφέ και για να δείξει ότι γνωρίζει. Δεν είναι κακό να πεις κάποιον όρο, για να δώσεις στον άλλο να καταλάβει τι θέλεις να πεις (πχ «Peackocking»), αλλά αν σε μια πρόταση σου, το 80% είναι PUA ορολογίες τότε σίγουρα προσπαθείς να δείξεις ότι «γνωρίζεις», σημάδι ανασφάλειας.

Αν και αρχικά είχα βάλει άλλο video, αποφάσισα να κρατήσω αυτό, το οποίο δείχνει πως η σιγουριά για κάτι καμιά φορά είναι αέρας κοπανιστός. Αν και μεγάλο σε διάρκεια (γι’αυτό και το έβαλα στο τέλος), μας δημιουργεί στην αρχή το «hype» του… μεγάλου, ο οποίος κάνει τους άλλους να τον τρέμουν χωρίς να έχει αποδείξει κάτι γι’αυτό. Επίσης μπορείτε να δείτε και την «πίεση» που ασκείτε από τους άλλους, όταν προσπαθούν να περάσουν την εντύπωση ότι ο «μεγάλος» μαμεί και δέρνει. Η ταβέρνα αυτήν είναι όπως τα forums σήμερα, όπου οι πολλές θετικές κριτικές και «ουάου» για κάτι, κάνουν κάποιον να πειστεί για την αξία αυτού, χωρίς καν να γνωρίζει κανεις αν αξίζει. Στο video, ο «μεγάλος» στο τέλος της τρώει από το «κουνούπι» ή την «δασκάλα» όπως τον αναφέρουν.