Οι παρενέργειες της πρωτεΐνης

Όπως ανέφερα και σε προηγούμενο άρθρο, σε κάθε συζήτηση για τα μακροθρεπτικά συστατικά, όλοι αναφέρονται στις ποσότητες των υδατανθράκων και των λιπαρών, αλλά και σε διαχωρισμούς ανάμεσα σε «καλούς» ή «κακούς» υδατάνθρακες και «καλά» ή «κακά» λιπαρά. Ωστόσο, όταν έχει να κάνει με την πρωτεΐνη, εκεί η συζήτηση σταματάει και όλοι συμφωνούν, όσο περισσότερη πρωτεΐνη καταναλώνεις, τόσο καλύτερα αποτελέσματα θα έχεις. Είναι όμως έτσι και τι παρενέργειες έχει η πρωτεΐνη;

Σίγουρα μια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη, θα σε βοηθήσει να χάσεις κιλά και είναι μια διατροφή που συζητιέται και συνιστάτε από πολλούς. Και επειδή οι υδατάνθρακες κατηγορούνται ως υπεύθυνοι για τον διαβήτη, τότε σίγουρα μια διατροφή με λίγους υδατάνθρακες και πολλή πρωτεΐνη, είναι εξίσου ιδανική και για τους διαβητικούς.

Ωστόσο οι έρευνες μας δείχνουν ότι αν πάσχεις από αντίσταση στην ινσουλίνη ή είσαι διαβητικός, το να λαμβάνεις μεγάλες ποσότητες πρωτεΐνης (όπως για παράδειγμα ορού γάλακτος -Whey, που σου παρέχει μεγάλη ποσότητα ανά shake), ενδεχομένως να χειροτερέψουν το πρόβλημα σου.

Σημειώστε ότι σαν μεγάλη ποσότητα πρωτεΐνης θεωρείται η πρόσληψη πάνω από το 35% των συνολικών θερμίδων σου. Για παράδειγμα αν καταναλώνεις 2000 θερμίδες, το 35% είναι 175γρ πρωτεΐνης ημερησίως [1] και αν για παράδειγμα πίνεις 2-3 shakes την ημέρα, μαζί με την πρωτεΐνη που λαμβάνεις από την υπόλοιπη διατροφή σου, τότε τα 175γρ είναι ένα νούμερο που εύκολα ξεπερνιέται.

Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων πρωτεΐνης, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της γλυκόζης πλάσματος και την ινσουλίνης και να μειώσει την ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη, αλλά και να προκαλέσει διαβήτη [2, 3, 4, 5, 6], ιδιαίτερα δε όταν μιλάμε για διατροφή χαμηλών υδατανθράκων και υψηλής ζωικής πρωτεΐνης [7, 8].

Επίσης, η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας ζωικής πρωτεΐνης, αυξάνει τη μικρολευκωματινουρία, η οποία θεωρείται ένδειξη αρχόμενης διαβητικής νεφροπάθειας [9], ενώ επίσης μπορεί να καταπιέσει το συκώτι σου (αφού αυτό θα την επεξεργαστεί), να οδηγήσει σε αύξηση της συγκέντρωσης αμινοξέων στο αίμα, να προκαλέσει επίσης ναυτία ή διάρροια και σε υπερβολικές ποσότητες, καρκίνο ακόμη και τον θάνατο, σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism [10, 11].

Μάλιστα οι ερευνητές εξετάζουν τα τελευταία χρόνια και την επίδραση της πρωτεΐνης στην γλυκονεογένεση, την σύνθεση δηλαδή της γλυκόζης από μη υδατανθρακικές πηγές, όπως για παράδειγμα μια έρευνα όπου εξέτασαν τα επίπεδα της γλυκαγόνης και της ινσουλίνης έπειτα από την κατανάλωση διαφόρων πηγών πρωτεΐνης [12].

Τα αποτελέσματα τους (κάτω εικόνα) έδειξαν ότι ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους, ποσότητα 25γρ γλυκόζης με 30γρ πρωτεΐνης (Whey -WPH, Αρακά -PPH), προκαλούν υπερβολικά μεγάλη αύξηση της γλυκόζης πλάσματος και της γλυκαγόνης (και άρα και της γλυκονεογένεσης) μέσα σε 20′ από την κατανάλωση της.

Έχει σημασία το παραπάνω γιατί σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 (ή αντίσταση στην ινσουλίνη), όπου ο οργανισμός παρουσιάζει αντίσταση στην ινσουλίνη και δεν μπορεί να σταματήσει τη γλυκονεογένεση, με αποτέλεσμα την συγκέντρωση υψηλών ποσοτήτων σακχάρου στο αίμα. Σε κανονικές συνθήκες και όταν δεν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη, η ινσουλίνη φρενάρει την δράση της γλυκαγόνης και εμποδίζει έτσι την απελευθέρωση περισσότερου σακχάρου στο αίμα. [13].

Σίγουρα υπάρχουν και οι αντίθετες απόψεις. Για παράδειγμα σε μια έρευνα, 50γρ πρωτεΐνης δεν έδειξε μεγάλη συγκέντρωση γλυκόζης στο αίμα [14]. Ωστόσο η έρευνα αναφέρει ότι χρησιμοποιήθηκε βοδινό κρέας, πηγή πρωτεΐνης αργής απορρόφησης και όχι γρήγορης, όπως πχ η Whey που χρησιμοποιήθηκε στην παραπάνω έρευνα.

Φυσικά δεν λέω να μην καταναλώνει κάποιος πρωτεΐνη ή ότι δεν είναι απαραίτητη και δεν πρέπει να χρησιμοποιεί shakes μετά από την προπόνηση του. Ωστόσο αν πάσχετε από διαβήτη ή αντίσταση στην ινσουλίνη (και σίγουρα πολλοί που δεν γυμνάζονται για αρκετό καιρό ή δεν προσέχουν την διατροφή τους, έχουν μια μορφή αντίστασης στην ινσουλίνη), καλό είναι να προσέχετε με τις ποσότητες που λαμβάνετε, γιατί όπως θα διαπιστώσατε, η μεγάλη ποσότητα δεν κάνει απαραίτητα καλό, ενώ γενικά η ζωική πρωτείνη έχει συνδεθεί και με τον καρκίνο. Ακόμη και μετά από έντονη προπόνηση με βάρη, η ποσότητα πρωτεΐνης που χρειάζεται κάποιος για την μυϊκή πρωτεϊνοσύνθεση και επιδιόρθωση είναι τα 20 γρ [15].

Καλό είναι να περιορίσετε την πρωτεΐνη ορού γάλακτος ή να την αντικαταστήσετε με άλλες πηγές, όπως συμπληρώματα πρωτεΐνης αρακά, ρυζιού ή λαχανικών. Επίσης, μπορείτε να καταναλώνετε λαχανικά, φρούτα, όσπρια και δημητριακά, ώστε να αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση πουλερικών και κρέατος και να σιγουρευτείτε έτσι ότι λαμβάνετε όλα τα απαραίτητα αμινοξέα [16].