Πολυβιταμίνες. Αξίζουν;

Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για τον οργανισμό μας, αυτό είναι το μόνο σίγουρο. “Πατώντας” επάνω σε αυτήν την λογική, οι φαρμακοβιομηχανίες “σπρώχνουν” τα συμπληρώματα πολυβιταμινών σαν εξίσου απαραίτητα για την υγεία μας. Όπως θα δούμε, όχι μόνον δεν είναι απαραίτητα, αλλά κάποια από αυτά ίσως να είναι και επικίνδυνα.

Στην Αμερική, η αγορά πολυβιταμινών κυριαρχεί στο 40% της αγοράς συμπληρωμάτων διατροφής, με τζίρο $36,7 δις μόνον για το έτος 2014 [1]. Ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερβολική κατανάλωση ορισμένων βιταμινών (τις οποίες λαμβάνουμε ούτως ή άλλος από μια ισορροπημένη διατροφή, για να τις λάβουμε ξανά σε μεγάλες δόσεις από τα συμπληρώματα [2]), έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση καρκίνου [3, 4, 5].

Τα συμπληρώματα διατροφής πωλούνται σε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες και κυρίως στοχεύουν στο χάσιμο κιλών, τις σεξουαλικές επιδόσεις, στους αθλητές, καθώς επίσης και στην βελτίωση της υγείας γενικά, όπως οι πολυβιταμίνες για παράδειγμα. Δεν υπάρχουν ωστόσο επαρκή στοιχεία που να πιστοποιούν ότι τα συμπληρώματα βιταμινών ωφελούν το παραμικρό στην υγεία [6]. Μάλιστα υπάρχουν και μελέτες που έδειξαν ότι τα συμπληρώματα αυτά δεν ωφέλησαν περισσότερο από το placebo (τα χάπια από ζάχαρη που δίνουν σε έρευνες για να συγκρίνουν αν όντως ένα φάρμακο έχει αποτέλεσμα) [7], ενώ ενδεχομένως να κάνει και κακό η κατανάλωση τους [8].

Κάνοντας μια ισορροπημένη διατροφή, η οποία περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά, είναι σίγουρο ότι λαμβάνεις τις απαραίτητες ποσότητες βιταμινών που χρειάζεσαι [9], ενώ πολλά προϊόντα (πχ δημητριακά για το πρωινό) περιέχουν πολλές βιταμίνες επίσης (μια ματιά στα συστατικά τους και θα δείτε το ποσοστό διαφόρων βιταμινών που περιέχονται ανά μερίδα).

Οι πολυβιταμίνες περιέχουν την μέγιστη ημερήσια δόση από τις περισσότερες βιταμίνες που χρειάζεσαι, που σημαίνει ότι ότι άλλο να φας, θα λάβεις επιπλέον δόση των βιταμινών αυτών, πράγμα όχι και τόσο καλό για την υγεία σου [10, 11, 12, 13].

Δεν είναι μόνον οι ίδιες οι βιταμίνες, αλλά και τα συστατικά που χρησιμοποιούν για την κατασκευή των ίδιων των χαπιών [14]. Ναι, μπορεί να φαίνεται ως κάτι αθώο (πχ πολυβιταμίνες ή ιχθυέλαιο), αλλά καταναλώνεις άθελα σου και χωρίς να γνωρίζεις και άλλα τόσα χημικά, τα οποία χρησιμοποιούν για την κατασκευή των ίδιων των χαπιών, ειδικά των ζελατίνων που περιλαμβάνουν τα ενεργά συστατικά.

Ας πάρουμε για παράδειγμα μία από τις κορυφαίες μάρκες πολυβιταμινών, την Centrum. Σύμφωνα με την Pfizer, την εταιρία που τα κατασκευάζει, περιλαμβάνονται και τα εξής μη ενεργά συστατικά (που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των χαπιών) [15, 16]:

FD&C yellow No. 6 (ή αλλιώς Sunset Yellow FCF [17], E110 και Yellow dye #6). Χημικό συστατικό, το οποίο χρησιμοποιείται για να δώσει χρώμα στα προϊόντα. Έχει συνδεθεί με τον καρκίνο, ενώ έχει απαγορευθεί η χρήση του στην Φινλανδία και Νορβηγία [18, 19].

Modified Food Starch. Πρόκειται για τροποποιημένη έκδοση καλαμποκιού. Έχει κατηγορηθεί ότι προκαλεί προβλήματα στο συκώτι, αλλά δεν υπάρχει κάποια επιβεβαιωμένη έρευνα.

Soybean oil. Θεωρείται από τα πιο βλαβερά συστατικά [20]. Σε γενικές γραμμές, τα υδρογονοποιημένα λιπαρά έχουν συνδεθεί με παχυσαρκία, καρκίνο κ.α.

Maltodextrin. Η Μαλτοδεξτρίνη είναι ένας σύνθετος υδατάνθρακας και προέρχεται από άμυλο αραβοσίτου. Σε γενικές γραμμές θεωρείται ασφαλής η χρήση της, μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία η υπερκατανάλωση της [21].

Zinc oxide. Χρησιμοποιείται και στα αντηλιακά και έχει συνδεθεί με τον καρκίνο του δέρματος [22]. Σε μεγάλες ποσότητες, μπορεί να επηρεάσει το στομάχι και να προκαλέσει διάρροια [23, 24].

Sucrose. Γλυκαντικό το οποίο έχει συνδεθεί με παχυσαρκία [25], καρκίνο [26, 27] και μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα [28, 29].

Όπως μπορείτε να δείτε, η κατανάλωση κάποιου συμπληρώματος διατροφής, δεν έχει να κάνει τόσο με τα ενεργά συστατικά του, είτε αυτά είναι βιταμίνες, είτε έλαια, αλλά και τα ίδια τα συστατικά που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή της κάψουλας τους. Και εννοείται ότι τα παραπάνω συστατικά δεν χρησιμοποιούνται μόνο στην Centrum αλλά και σε άλλα συμπληρώματα, ενώ υποθέτω θα υπάρχουν και συμπληρώματα (συνήθως πιο φτηνά), με ακόμη πιο βλαβερά συστατικά.

Καλό λοιπόν είναι να κοιτάζετε τα συστατικά που περιέχονται στα προϊόντα που αγοράζετε και να τα αγοράζετε μόνο όταν είστε σίγουρος ότι τα έχετε ανάγκη.