Τα προϊόντα με χαμηλά λιπαρά δεν είναι υγιεινά

Σε ότι αφορά την διατροφή και την δίαιτα γενικότερα, κατά καιρούς μας πιάνει κάτι σαν «μανία» με συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων, όπως για παράδειγμα ελάχιστες θερμίδες, χαμηλά λιπαρά, ελάχιστη ή καθόλου ζάχαρη, βιολογικά και άλλα, προσπαθώντας να κάνουμε ότι πιστεύουμε καλύτερο για την υγεία μας.

Οι εταιρίες ακολουθούν (ή δημιουργούν, εξαρτάται πως το βλέπει κανείς) τα διάφορα διατροφικά trends και κυκλοφορούν τα ανάλογα προϊόντα, προσπαθώντας να κρατήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους ικανοποιημένους. Ωστόσο ένα προϊόν που κυκλοφορεί επεξεργασμένο, ώστε να έχει κάτι λιγότερο από το κανονικό, δεν είναι και η καλύτερη επιλογή, κάτι που ισχύει και για τα λιπαρά (για τις θερμίδες και την ζάχαρη έχω αναφερθεί σε παλιότερα άρθρα).

Σίγουρα αν έχεις παραπανίσια κιλά, το να αυξήσεις την κατανάλωση λιπαρών τροφών φαίνεται σαν κάτι μη λογικό. Αλλά δεν είναι έτσι, γιατί το σώμα μας έχει ανάγκη τα λιπαρά και τα χρειάζεται για πολλές λειτουργίες του, όπως για παράδειγμα την παραγωγή νέων κυττάρων, την παραγωγή ορμονών και κυρίως την υγεία του εγκεφάλου μας [1, 2].

Ωστόσο πολύς κόσμος πιστεύει ότι καταναλώνοντας προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά, τα οποία έχουν την προτίμηση τους από μεγάλη μερίδα του κοινού, ειδικά τα γαλακτοκομικά, θα μπορούν να καταναλώνουν τις αγαπημένες τους τροφές, χωρίς τον φόβο των λιπαρών. Αλλά όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, δεν ισχύει κάτι τέτοιο.

Σύμφωνα με μια νέα έρευνα του Harvard T.H. Chan School of Public Health της Βοστόνης [3], η αντικατάσταση των γαλακτοκομικών προϊόντων που είναι πλήρη σε λιπαρά με αντίστοιχα προϊόντα χαμηλά σε λιπαρά, μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον εγκέφαλο, μια υπόθεση που υπήρχε και παλιότερα και είχε συνδέσει την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων με την νόσο του Πάρκινσον [4].

Φυσικά χρειάζονται περισσότερες έρευνες προτού οι επιστήμονες δεχτούν κάτι τέτοιο, καθώς η παραπάνω έρευνα ήταν observational, δηλαδή ανέλυσαν τα δεδομένα από μια ομάδα ανθρώπων (120χιλ).

Επειδή καλό είναι να αποφεύγονται προϊόντα επεξεργασμένα, όπως τα γαλακτοκομικά που είναι χαμηλά σε λιπαρά, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα λιπαρά είναι το ίδιο και πρέπει να καταναλώνονται το ίδιο ή σε μεγάλες ποσότητες.

Για παράδειγμα, τα κορεσμένα λιπαρά έχουν συνδεθεί με πολλές ασθένειες και έτσι συνιστάτε η μέτρια κατανάλωση τους (προτιμήστε βιολογικά προϊόντα όπου είναι δυνατόν, αφαιρέστε το εμφανή λίπος, προτιμήστε ελευθέρας βοσκής). Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι τα κορεσμένα λιπαρά βοηθούν στην παραγωγή των ορμονών και ιδιαίτερα της τεστοστερόνης [5], οπότε η μέγιστη κατανάλωση τους θα πρέπει να είναι μέχρι 10% των συνολικών θερμίδων για να έχει κάποιος τα ορμονικά τους οφέλη.

Επίσης τα πολυακόρεστα λιπαρά, τα οποία βρίσκονται σε όλα τα φυτικά λιπαρά (και σχεδόν σε όλα τα είδη των Super Markets), στους περισσότερους ξηρούς καρπούς και σε ορισμένα είδη ψαριών [6], μπορούν να μειώσουν την τεστοστερόνη και τις ορμόνες του θυρεοειδή, ενώ αυξάνουν παράλληλα τα οιστρογόνα [7, 8]. Τα συγκεκριμένα λιπαρά είναι και τα πιο επικίνδυνα, αφού είναι υπεύθυνα για πολλά προβλήματα στο σώμα μας. Αυτό πιθανών να οφείλεται σε μια διαδικασία που ονομάζεται «λιπιδική υπεροξείδωση», η οποία προκαλείται από την ιδιότητα των λιπαρών αυτών (είναι ασταθή στην θερμοκρασία και το οξυγόνο), αυξάνοντας έτσι την παραγωγή ελευθέρων ριζών, με αποτέλεσμα να προκαλείται ζημιά στα κύτταρα [9].

Η καλύτερη επιλογή λιπαρών είναι τα μονοακόρεστα λιπαρά, όπως πχ οι ελιές και το λάδι τους, το λάδι Αργκαν (Argan), το οποίο φαίνεται να έχει πολλές θεραπευτικές ιδιότητες [10, 11], το αβοκάντο, τα αμύγδαλα και τα μακαδάμια [12].

Για την μέγιστη κατανάλωση λιπαρών, δεν υπάρχει κάτι στάνταρ. Ωστόσο η καλύτερη επιλογή είναι οι θερμίδες από τα λιπαρά να μην ξεπερνούν το 30-40% των συνολικών θερμίδων μας [13, 14], ώστε να υπάρχει χώρος για πρωτεΐνη και υδατάνθρακες, με το 10% να είναι από κορεσμένα λιπαρά και το υπόλοιπο ποσοστό από μονοακόρεστα.

Με μια ματιά

Με βάση τα παραπάνω, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι…

  • Τα κορεσμένα και τα μονοακόρεστα λιπαρά βοηθούν στην παραγωγή τεστοστερόνης και άλλων ορμονών, αρκεί να μην υπάρχει υπερκαταναλώση των πρώτων (max 40% των θερμίδων μας, με 10% από τα κορεσμένα λιπαρά).
  • Η μέγιστη κατανάλωση λιπαρών θα πρέπει να είναι 30-40% των ημερησίων θερμίδων μας.
  • Η αύξηση των πολυακόρεστων λιπαρών μπορεί να μειώσει την τεστοστερόνη και τις θυρεοειδείς ορμόνες.