Γιατί παίρνεις κιλά ενώ κάνεις δίαιτα;

Γιατί παίρνω κιλά ενώ κάνω δίαιτα; Γιατί παίρνω κιλά, ενώ δεν τρώω; Γιατί όταν κόψω την δίαιτα, παίρνω κιλά αμέσως; Είναι μερικές από τις ερωτήσεις που «καίνε» όσους έχουν κάνει έστω και μια φορά δίαιτα στην ζωή τους. Ο λόγος, όπως θα δούμε, είναι κοινός για όλους.

Τα περισσότερα διατροφικά sites, περιοδικά αλλά και οι διατροφολόγοι, προτείνουν στον κόσμο το κλασικό σύστημα, μείωσε τις θερμίδες, αύξησε την άσκηση (ήτοι τις θερμίδες που «καις») και θα χάσεις κιλά. Από μικρή ηλικία μαθαίνουμε ότι οι θερμίδες που καταναλώνουμε θα πρέπει να είναι λιγότερες από αυτές που καίμε, για να διατηρήσουμε την σιλουέτα μας, ειδάλλως θα πάρουμε κιλά.

Έτσι, όλο και περισσότερος κόσμος έχει γίνει θερμιδο-φοβικός, με αποτέλεσμα να αγοράζει προϊόντα με «ελάχιστες» θερμίδες, προκειμένου να μην πάρει κιλά, ένα μοντέλο που είναι μαθηματικά σίγουρο ότι θα αποτύχει [1].

Ας δούμε ένα παράδειγμα. Έστω ότι αποφασίζεις να κάνεις δίαιτα. Αρχικά θα κόψεις την ποσότητα φαγητού που λαμβάνεις, γιατί άμεσα θα θεωρήσεις ότι το έχεις παρακάνει με την ποσότητα φαγητού (χωρίς να σκεφτείς λεπτό για την ποιότητα των τροφίμων, η οποία έχει την μεγαλύτερη σημασία [2]) και ίσως να γραφτείς και σε κάποιο γυμναστήριο, που μπορεί να μην έχεις χρόνο να πας ή να μην σου αρέσει καθόλου σαν ιδέα. Ωστόσο οι συμβουλές του διατροφολόγου σου και η ζυγαριά, δεν σηκώνουν 2η σκέψη και έτσι αποφασίζεις να το κάνεις.

Στην αρχή σε κυριεύει μια μανία με τις θερμίδες και πιάνεις συχνά τον εαυτό σου να κοιτάζει τις ετικέτες των τροφίμων, ενώ δείχνεις και έντονο ζήλο στο γυμναστήριο. Το αποτέλεσμα; Ήδη από τις πρώτες ημέρες η ζυγαριά έχει αρχίσει να δείχνει χάσιμο βάρους και ένα χαμόγελο έχει ήδη διαγραφεί στο πρόσωπο σου. Επιτέλους, χάνω κιλά, σκέφτεσαι.

Ωστόσο η συνέχεια δεν είναι τόσο θετική, όσο η αρχή. Η ζυγαριά δείχνει να έχει κολλήσει, ενώ ο διατροφολόγος και οι γνωστοί ρίχνουν το φταίξιμο σε εσένα. «Δεν μπορείς να κρατηθείς», «δεν ακολουθείς την δίαιτα κατά γράμμα», είναι μόνο μερικά σχόλια τους.

Έτσι σκέφτεσαι ότι εσύ φταις και αποφασίζεις να μειώσεις ακόμη περισσότερο τις θερμίδες που καταναλώνεις, ενώ παράλληλα αυξάνεις και τις αερόβιες ασκήσεις, ώστε να «κάψεις» περισσότερο λίπος. Άλλωστε, αυτό δεν προτείνουν όλοι;

Το σώμα σου ωστόσο δείχνει σαν να σε πολεμάει και σε κάνει να πεινάς συνεχώς. «Δεν έκλεισε ακόμη το στομάχι σου», σου λένε οι «ειδικοί», κάνε λιγάκι υπομονή και σύντομα δεν θα πεινάς, γιατί το στομάχι σου θα έχει συρρικνωθεί [3]. Παράλληλα, το σώμα σου μάχεται να σε κρατήσει στην ζωή, αλλά εσύ θεωρείς ότι πεινάς επειδή κάτι δεν κάνεις σωστά.

Ωστόσο δεν φταις εσύ, αλλά το πως λειτουργεί το σώμα σου. Βλέπεις, το σώμα σου δεν θέλει να πεθάνεις από έλλειψη φαγητού και προσαρμόζεται ανάλογα. Το ότι πεινάς, δεν είναι επειδή το σώμα σου θέλει να σε τιμωρήσει, αλλά επειδή χρειάζεται καύσιμο για να λειτουργήσει.

Το μοντέλο «θερμίδες που λαμβάνεις VS θερμίδες που καις» είναι αποτυχημένο και πρέπει να το βάλεις καλά στο μυαλό σου. Δεν λειτουργεί, ενώ όσο περισσότερο «παλεύεις» να χάσεις κιλά, τόσο περισσότερο κακό κάνεις στο σώμα σου.

Για να ανασάνεις, χρειάζεσαι θερμίδες. Για να χτυπήσει η καρδιά σου και να στείλει το αίμα στο σώμα σου, χρειάζεται θερμίδες. Για να λειτουργήσει ο εγκέφαλος, χρειάζεται θερμίδες. Κανένας δεν μπορεί να σου εγγυηθεί ότι αν για παράδειγμα καταναλώσεις 500 θερμίδες παραπάνω, αυτές δεν θα πάνε για άλλες ανάγκες του σώματος σου. Βλέπεις για τους διατροφολόγους ή τους γυμναστές, οι παραπάνω θερμίδες πηγαίνουν κατευθείαν σαν λίπος, λες και τα υπόλοιπα όργανα λειτουργούν με νερό.

Κάθε φορά που μειώνεις τις θερμίδες σου, δίνεις σήμα στο σώμα σου να μειώσει κάτι από τον οργανισμό σου. Ας πούμε ότι πληρώνεσαι από την εργασία σου, 1000€ τον μήνα. Με βάση αυτά τα χρήματα, διαχειρίζεσαι και τα έξοδα σου. Αν ξαφνικά σου μειώσουν το ποσό στα 700€, τότε θα πρέπει να μειώσεις τα έξοδα σου, ώστε να μπορείς να αντεπεξέλθεις με τα νέα δεδομένα. Σκέψου να σου μειώσουν ακόμη περισσότερο τα έσοδα σου, θα πρέπει να αποφασίσεις τι να κόψεις επιπλέον, για να μπορέσεις να τα βγάλεις πέρα.

Έτσι λειτουργεί και το σώμα σου. Κόβοντας θερμίδες, το αναγκάζεις να μειώσει κάποια από τις λειτουργίες του. Ο μεταβολισμός μειώνεται για να μην καταναλώνει θερμίδες, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τις σεξουαλικές και αναβολικές σου ορμόνες.

Νιώθεις συνεχώς ότι κρυώνεις, οι πληγές σου αργούν να γιατρευτούν, ενώ τα νύχια είναι εύθραυστα και αργούν να μεγαλώσουν. Παράλληλα, το σώμα έχει μπει σε μια κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και αποθηκεύει κάθε τι που θα φας.

Το σύστημα «μειώνω θερμίδες» έχει αφήσει πολύ κόσμο με χαμηλό μεταβολισμό και προβλήματα λόγω αυξημένης κορτιζόλης, ενώ η γυμναστική συμβάλει αρνητικά επίσης, γιατί το σώμα χρειάζεται ενέργεια για να αρχίσει την θεραπεία έπειτα από κάθε άσκηση, με ενέργεια που ωστόσο δεν έχει.

Και αν αποφασίσεις να κόψεις την δίαιτα, θα πάρεις τα κιλά άμεσα πίσω, ενώ ότι θα τρως θα σε παχαίνει αμέσως. Αυτό συμβαίνει γιατί το σώμα είναι σε κατάσταση χαμηλού μεταβολισμού, που σημαίνει ότι επιπλέον τροφή λαμβάνεις, θα αποθηκεύεται απευθείας. Γι’αυτό και σε άτομα που κάνουν δίαιτες χαμηλών θερμίδων, δεν έχουν αποτέλεσμα οι ημέρες «ζαβολιάς», η διαλείπουσα νηστεία και άλλα «τρικ», γιατί η επιπλέον ποσότητα που θα «δει» το σώμα, είναι μαθηματικά σίγουρο ότι θα αποθηκευτεί για ώρες ανάγκης, παρά για κάτι άλλο.

Επίσης, το να μετράς θερμίδες δεν είναι αποτελεσματικό. Οι θερμίδες των τροφίμων υπολογίζονται, όταν καίνε τα τρόφιμα αυτά σε εργαστήρια και μετράνε την θερμότητα που παράγεται [4]. Αυτό δεν σημαίνει ότι στο σώμα σου θα μετρήσει το ίδιο, όπως στο εργαστήριο, ότι το σώμα θα χρησιμοποιήσει τις θερμίδες το ίδιο σε όλους ή ότι οι κατασκευαστές τροφίμων χρησιμοποίησαν αποτελεσματικά την μέθοδο μέτρησης.

Η μέθοδος λοιπόν μέτρησης των θερμίδων είναι λάθος και η μείωση τους, είναι επίσης λάθος και χωρίς αποτελέσματα [5]. Καμία δίατα δεν έχει αποτέλεσμα, σε βάθος χρόνου και το μόνο που μπορεί να έχει είναι ταλαιπωρία [6].

Η νέα σου δίαιτα φρόντισε να είναι το να τρως μέχρι να χορτάσεις. Μην μετράς θερμίδες. Τρώγε καλά, συμπεριλαμβανομένων τροφών πλούσιων σε καλά λιπαρά. Προτίμησε μη επεξεργασμένους υδατάνθρακες και απόφυγε κάθε προϊόν που περιέχει φυτικά λιπαρά (πχ κραμβέλαιο ή κανόλα, ηλιέλαιο, φοινικέλαιο κλπ), τα οποία κάνουν την μεγαλύτερη ζημιά στο σώμα σου. Στην ουσία, τα φυτικά έλαια σε παχαίνουν πολύ περισσότερο από ότι νομίζεις. Φάε φυσικές τροφές χωρίς φόβο. Δες το σαν μια δίαιτα όπου δεν θα κάνεις δίαιτα.

Το σώμα σου θα σε αγαπήσει. Με τον καιρό θα δεις ότι δεν θα κρυώνεις τόσο εύκολα, τα κιλά σου να μειώνονται, το σώμα σου θα λειτουργεί καλύτερα, η λίμπιντο σου να βελτιώνεται, όπως και η απόδοση σου στο γυμναστήριο. Είναι καιρός το αποτυχημένο σύστημα των μειωμένων θερμίδων να σταματήσει. Μπορείτε να διαβάσετε επιπλέον το βιβλίο «Always Hungry?» του Ντέιβιντ Λούντβιγκ [7].